श्रावण शुक्ल पूर्णिमा (रक्षा बन्धन /जनै पूर्णिमा )
येन वद्धो बलिराजा दानवेन्द्रो महाबल :/
तेन त्वाममिवक्षामी रक्षमा चलमा चल // (महाभारत ,उत्तर पर्व १३७ /२०)
श्रावण शुक्ल पूर्णिमाको तिथिलाई श्रावण पूर्णिमा अर्थात् रक्षाबन्धन (जनै पूर्णिमा ) भनिन्छ। यस दिन प्रात कालमा उठेर नित्यकर्म गरेर स्नान गर्ने ,निर्मल जलले देवता र पितृलाई तर्पण दिने ,वेदोक्त ऋषीलाई पनि तर्पण गर्ने ,श्राद्ध गर्ने ,अपरान्ह कालमा कपास वा रेशमको वस्त्रमा अक्षता ,सुन ,सर्स्युं ,दुवो ,चन्दन आदि राखेर पोटलिका बनाउने र तामाको पात्रमा राखेर प्रतिष्ठित गर्ने ,आँगनमा गोबरले लिपेर बस्ने। अनि मङ्गल ध्वनि गर्दै दाहिने हातमा पुरोहित द्वारा उक्त पोटलिका बाँध्ने। वस्त्र भोजन दक्षिणा आदि दिएर व्राम्हणलाई सन्तुष्ट पार्नुपर्छ। यसले वर्ष भरि विजय , सुख , पुत्र ,आरोग्य , धन सबै कुरा प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।
प्राचीन कथा
प्राचीन कालमा देवासुर सङ्ग्राममा दानवहरु पराजीत भए। दु:खी भएका दानवहरु दैत्यराज वलिका साथ दानव गुरु शुक्राचार्यको पासमा गए। आफ्नो पराजयको सबै वृतान्त गुरुलाई निवेदन गरे। दानवका कुरा सुनेर शुक्राचार्य भन्नु हुन्छ ,यो विषयमा अहिले विवाद गर्नु व्यर्थ छ। समय चक्रले हारजीत गराउँछ। यो वर्ष तिमीहरु देवराज इन्द्रसँग सन्धि गर किनकि इन्द्रकी पत्नी शचिले इन्द्रलाई रक्षासूत्र बाँधिदिएकि छिन्। त्यसैले देवताहरु अजेय भएका छन्। एक वर्षसम्म प्रतीक्षा गर। त्यस पछि तिमीहरुको कल्याण हुनेछ। दानवहरुले आफ्ना गुरुको वचनको पालना गरे।
रक्षाबन्धनमा विलक्षण प्रभाव हुन्छ। यसले वर्षभरिनै विजय , सुख , पुत्र ,आरोग्य , धन सबै कुरा प्राप्त गराउँछ।
